Silence

Categorie: 
Langspeelfilm
Productiejaar: 
2016
Releasedatum: 
15/02/2017
Filmgenre: 
Drama
Speelfilm
Speelduur: 
160 minuten
Verdeler: 
Paradiso
Regisseur: 
Martin Scorsese
Producent: 
Martin Scorsese
Emma Tillinger Koskoff
Randall Emmett
Barbara De Fina
Gaston Pavlovich
Irwin Winkler
Vittorio Cecchi Gori
Director of Photography: 
Rodrigo Prieto
Uitvoerend Producent: 
Dale A. Brown
Matthew J. Malek
Manu Gargi
Ken Kao
Dan Kao
Niels Juul
Chad A. Verdi
Gianni Nunnari
Len Blavatnik
Ativ Giladi
Stuart Ford
Scenarist: 
Jay Cocks
Martin Scorsese
Beeldmonteur: 
Thelma Schoonmaker
Kostuumontwerper: 
Dante Ferretti
Componist: 
Kim Allen Kluge
Kathryn Kluge
/  
Ferreira
Ciaran Hinds
/  
Valignano
Yosuke Kubozuka
/  
Kichijro
Andrew Garfield
/  
Pastoor Rodrigues
Yoshi Oida
/  
Ichizo
Ryo Kase
/  
Juan
Nana Komatsu
/  
Monica
Adam Driver
/  
Pastoor Garupe
Tadanobu Asano
/  
Vertaler
Shinya Tsukamoto
/  
Mokichi
Issey Ogata
/  
Oude Samurai/Inoue

Die Scorsese toch. Nadat hij kinderen en tieners de zaal inkreeg met respectievelijk “Hugo” en “The Wolf Of Wall Street”, keert hij met “Silence” terug naar de kern van zijn oeuvre. Verhalen over de dwang van geloof, katholicisme en het aborteren daarvan. Scorsese mag dan wel ettelijke kassuccessen hebben geregisseerd tijdens zijn bijna vijftigjarige carrière, zijn meer persoonlijke projecten weten vaak enkel maar ardente cinefielen over de pluche cinemabrug te trekken. Het is niet anders bij “Silence”, een sacraal drama dat qua toon mijlenver verwijderd staat van het jachtige qualludesmeesterwerk “The Wolf Of Wall Street”.

“Silence” is een film die Scorsese - die voorafgaand aan zijn filmcarrière een priesteropleiding volgde - al heel lang wou regisseren. In 1989 maakte hij voor het eerst kennis met de gelijknamige historische roman van de Japanse auteur Shusaku Endo. Een boek dat in 1971 al een Japanse verfilming had gekregen. Scorsese kocht de rechten op de roman, maar wist dat hij op de hielen van het controversiële Maria Magdalena-kietelende “The Last Temptation Of Christ” geen financiering zou kunnen krijgen voor een nieuw religieus epos. Ook vond hij de tijd nog niet rijp om het verhaal naar zijn hand te zetten. Toch liet hij het project niet los, en samen met Jay Cocks - een voormalig filmrecensent met wie hij ook Edith Whartons “The Age Of Innocence” adapteerde - werkte Scorsese geregeld verder aan het script. Maar niet snel genoeg volgens de belangrijkste Italiaanse geldschieter die dringend resultaat wou zien, en Scorsese zelfs een proces aandeed wegens contractbreuk.

Ergens rond 2010 zag het er naar uit dat de productie eindelijk kon opstarten met Daniel-Day Lewis, Benicio Del Toro en Gael Garcia Bernal als potentiële hoofdrolspelers. Het project viel pas echt in de juiste plooien toen producent Irwin Winkler - met wie Scorsese het meesterwerk “Raging Bull” draaide - besloot om een handje toe te steken. Winkler wist wereldwijd aanvullende geldschieters te vinden zodat Scorsese met zo’n veertig miljoen dollar aan de slag kan en naar Taiwan vertrok om er ‘zijn levenswerk’ te filmen. Niet meer met Lewis, Del Toro en Bernal, maar met Liam Neeson, Andrew Garfield en Adam Driver op sleeptouw.

Boeiend is het op ware feiten gebaseerde “Silence” in elk geval. In de 17e eeuw probeerden Portugese jezuïeten de Japanners te bekeren tot het christendom. Zonder slag of stoot ging dat niet: nadat een opstand van Japanse katholieken - bekend als verborgen christenen - werd neergeslagen door het shogunaat, namen de vervolgingen en folteringen nog toe. En de Japanse militaire bevelhebbers draaiden hun hand niet om voor een yikes-foltertechniek meer of minder. Leeuwen en arena’s hadden ze daar niet voor nodig. Ergens rond 1630 krijgen de Portugese padres Rodrigues en Garupe (Garfield en Driver) te horen dat hun mentor Ferreira (Neeson) verdween in Japan en zelfs zijn geloof in God had afgezworen. Waarop de twee zich naar Japan begeven om Ferreira terug te vinden. Gaandeweg zien de twee met eigen ogen de hardheid van de onderdrukking van de Japanse christenen, en wordt hun eigen geloof eveneens zwaar op de proef gesteld. De enige manier om in leven te blijven blijkt - net als Ferreira - het verloochenen van hun godadoratie.

Met een speelduur van twee uur en veertig minuten - de originele versie klokte naar verluidt af op drie uur en een kwartier - stelt Scorsese zijn publiek meermaals op de proef. Hoe meesterlijk cinematografisch alles ook oogt, “Silence” is een lange zit en dat voel je. Toch zou het jammer zijn om de film te veroordelen voor dat bewust traag en onthaastend tempo. Schoonheid komt voor hij die wachten kan: ’t zou een apostelwijsheid kunnen zijn. Opvallend is dat je het in een religieus drama-hok geplaatste “Silence” eigenlijk ook als een robuuste avonturenthriller kan bekijken: soms lijkt het zelfs alsof tijdens het hoge gras eensklaps een flard van de “Colonel Bogey March” kan opduiken. Op het gore geweld spaart Scorsese ook niet. Religieuze oppressie: het is duidelijk niet voor doetjes.

Dus ja, “Silence” is mooie cinema, zij het misschien net die tikkel te afstandelijk, theatraal en uitgesponnen om er compleet cinemaorgastisch van te worden. Al is er cinematografisch nauwelijks een speld tussen te krijgen, mag Andrew Garfield na “Hacksaw Ridge” een nieuwe parel aan zijn acteerkroon toevoegen en zorgt de interessante historische context voor een boeiende omkadering. Niet voor iedereen dus, deze “Silence”, maar in elk geval gefundenes hostiefressen voor iedereen die zijn geloof in eigenzinnige auteurscinema nog niet heeft verloren. 
 

Alex De Rouck